Rozstanie rodziców zazwyczaj wiąże się ze zmianą warunków życia dzieci.
Najczęściej jedno z rodziców wyprowadza się z rodzinnego mieszkania i ustala się zasady opieki nad dziećmi przez rodziców. Prawo jasno stanowi, że dzieci i rodzice mają prawo do kontaktów między sobą.
Modele opieki nad dziećmi
W praktyce istnieją różne modele opieki nad dziećmi po rozstaniu rodziców.
Najpopularniejszym modelem jest model rezydencyjny, w którym dziecko mieszka głównie z jednym z rodziców (statystycznie najczęściej z matką), a drugi rodzic ma prawo do kontaktów z dzieckiem.
Istnieje również model naprzemienny, w którym rodzice sprawują opiekę w równych częściach (50:50).
50:50 oznacza rzeczywisty podział obowiązków związanych z opieką w połowie:
Również wizyty u lekarza, zajęcia sportowe i opieka w przypadku choroby są dzielone równo między rodziców.
Wreszcie dziecko może być pod opieką w tak zwanym modelu „gniazda”.
W tym przypadku dziecko pozostaje w mieszkaniu rodzinnym, a rodzice mieszkają w swoich własnych mieszkaniach i na zmianę sprawują opiekę nad dzieckiem. Rodzic sprawujący opiekę nad dzieckiem przychodzi wtedy do dziecka do „gniazda”.
Rodzina może zasadniczo samodzielnie zdecydować, który model opieki nad dzieckiem zostanie zastosowany. Często jest to jednak kwestia sporna.
Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawie modelu opieki, decyzję podejmuje sąd.
Wybór modelu opieki nad dzieckiem jest uzależniony od dobra dziecka, sąd decyduje, który model opieki jest najlepszy dla dziecka. Aby to ocenić, sąd wysłuchuje obojga rodziców, dziecko, jego „adwokata” (tzw. pełnomocnika procesowego) oraz urząd ds. młodzieży. Procedura ta jest zazwyczaj długa i często wyczerpująca.
W przypadku szczególnie problematycznych lub konfliktowych relacji między rodzicami sąd możne nawet zlecić ekspertyzę, w ramach której rzeczoznawcy (najczęściej psychiatrzy) badają rodzinę i wydają zalecenie, który model opieki najlepiej odpowiada dobru dziecka. Odmowa kontaktów z dzieckiem nie jest możliwa „tak po prostu”.
Jeśli rodzice uzgodnią model kontaktów lub taki model został ustalony przez sąd, kontakt z dzieckiem nie może być tak po prostu odmówiony jednemu z rodziców bez zaistnienia ku temu poważnych powodów. Wynika to z prawa dziecka do obojga rodziców.
Zgodnie z orzecznictwem poważnymi powodami, które mogą stanowić podstawę do odmowy kontaktów, są przypadki przemocy lub znęcania się nad dzieckiem przez rodzica, rażące zaburzenia zachowania dziecka spowodowane przez rodzica, uzależnienie rodzica od narkotyków lub alkoholu lub ryzyko porwania ze strony tego rodzica.
Jednak nawet w przypadku wystąpienia tych powodów nie należy samodzielnie podejmować decyzji o wyłączeniu prawa do kontaktów.
W przypadku uzasadnionego podejrzenia istnienia poważnego zagrożenia zaleca się skontaktowanie się z urzędem ds. młodzieży i uzgodnienie postępowania urzędnikami. Samowolne odmówienie prawa do kontaktów może bowiem w przypadkach, w których było ono nieuzasadnione, skutkować ograniczeniem praw rodzicielskich.
Wynika to z faktu, że prawo zasadniczo zakłada, iż kontakt z obojgiem rodziców najlepiej odpowiada dobru dziecka.
Podróżowanie z dzieckiem za granicę
Często pojawia się pytanie, czy drugi rodzic musi wyrazić zgodę na wyjazd z dzieckiem za granicę. Zależy to od tego, czy obydwojgu rodzicom czy tylko jednemu z nich przysługują prawa rodzicielskie, lub czy jednemu z rodziców przyznano (sądowo) prawo do decydowania o miejscu pobytu dziecka.
W przypadku wyłącznych praw rodzicielskich jednego z rodziców lub przyznania mu prawa do decydowania o miejscu pobytu dziecka, rodzic ten może samodzielnie podejmować decyzje dotyczące podróży zagranicznych z dzieckiem.
Zaleca się jednak posiadanie przy sobie dowodu wyłącznej opieki (tj. kopii orzeczenia sądowego).
Jeśli oboje rodzice mają nieograniczoną władzę rodzicielską, przed podróżą zagraniczną należy zawsze uzyskać pisemną zgodę drugiego rodzica. Ważne jest również, że obowiązek uzyskania zgody drugiego rodzica sprawującego władzę rodzicielską obowiązuje również w przypadku krótkoterminowych podróży zagranicznych lub wizyt rodzinnych.
Autorka: Marta Spichal
niemiecka adwokat specjalizująca się w prawie rodzinnym. Od lat udziela porad prawnych w swojej kancelarii i reprezentuje klientów przed sądem
Kontakt LINK
Zabrania się kopiowania i rozpowszechniania zamieszczonych na stronie treści.
Artykuł powstał w ramach projektu Rodzina w Berlinie